หน้าแรก > เด็กออทิสติก หรือภาวะออทิสติกสเปกตรัม (ASD)

เด็กออทิสติก หรือภาวะออทิสติกสเปกตรัม (ASD)

Share

ออทิสติก หรือภาวะออทิสติกสเปกตรัม (ASD) เป็นความผิดปกติของระบบประสาทที่มีผลต่อการสื่อสาร การมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม และพฤติกรรมของบุคคล ASD มีลักษณะอาการที่แตกต่างกันมากในความรุนแรงและการแสดงออกในแต่ละบุคคล ปัจจุบันยังไม่มีวิธีการรักษาเด็กออทิสติกที่ทราบแน่ชัด แต่การวินิจฉัยแต่เนิ่นและการรักษาสามารถช่วยปรับปรุงผลลัพธ์และคุณภาพชีวิตได้

ออทิสติก (Autism spectrum disorder ASD) คืออะไร

ออทิสติก คือ กลุ่มอาการที่เกิดจากความบกพร่องทางพัฒนาการของสมองตั้งแต่กำเนิด ส่งผลให้เด็กมีความยากลำบากในการใช้ภาษาเพื่อการสื่อสาร การสร้างความสัมพันธ์กับผู้อื่น และมักจะมีพฤติกรรมหรือความสนใจที่จำกัดทำซ้ำเป็นแบบแผน ภาวะนี้จะติดตัวบุคคลนั้นไปตลอดชีวิต แต่หากได้รับการประเมินและส่งเสริมพัฒนาการตั้งแต่เนิ่น ๆ เด็กกลุ่มนี้จะสามารถเรียนรู้ ปรับตัว และดึงศักยภาพของตนเองออกมาใช้ในการดำเนินชีวิตร่วมกับผู้อื่นในสังคมได้ดีขึ้น

เด็กออทิสติกอาการเป็นอย่างไร

อาการของเด็กออทิสติก มักปรากฏในวัยเด็กและอาจประกอบด้วยความล่าช้าหรือไม่มีการพัฒนาทางด้านภาษา มีปัญหาในการมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม พฤติกรรมซ้ำ ๆ หรือความสนใจในสิ่งใดสิ่งหนึ่ง และความไวต่อสิ่งเร้า บางรายอาจมีปัญหาด้านทักษะการเคลื่อนไหวประสานสัมพันธ์ขั้นสูง ในขณะที่บางรายอาจมีความสามารถทางสติปัญญาสูง บางคนที่มีภาวะออทิสติกอาจประสบกับภาวะวิตกกังวล ภาวะซึมเศร้า หรือปัญหาสุขภาพจิตอื่น ๆ

ออทิสติกเป็นความผิดปกติของพัฒนาการที่ก่อให้เกิดความบกพร่องอย่างมากในทักษะสำคัญดังนี้:

ความบกพร่องทางทักษะสังคมที่ส่งผลต่อการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น เช่น

ความบกพร่องด้านภาษาและการสื่อสาร ซึ่งอาจส่งผลต่อทั้งการเข้าใจและการใช้ภาษา

พฤติกรรมซ้ำ ๆ ซึ่งโดยทั่วไปจะไม่พบในเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี เช่น

สาเหตุของโรคออทิสติก

ในปัจจุบันยังไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่ชัดของภาวะออทิสติกสเปกตรัมได้ แต่จากการศึกษาทางการแพทย์ส่วนใหญ่เชื่อว่า มีปัจจัยที่ส่งเสริมการเกิดโรค โดยแบ่งเป็น 2 กลุ่มหลัก ดังนี้

ออทิสติกมีกี่ระดับ

เกณฑ์การวินิจฉัยในปัจจุบันจะแบ่งภาวะออทิสติกสเปกตรัมออกเป็น 3 ระดับตามความรุนแรงของอาการและระดับความช่วยเหลือที่ต้องการ เพื่อให้สามารถวางแผนการดูแลได้อย่างเหมาะสม 

โรคที่อาจเกิดร่วมกับออทิสติก

เด็กออทิสติกสเปกตรัม มักมีความเสี่ยงที่จะตรวจพบโรคหรือความผิดปกติอื่น ๆ ร่วมด้วย ได้แก่

ออทิสติกเทียมคืออะไร แตกต่างจากออทิสติกสเปกตรัมอย่างไร

ออทิสติกเทียม หมายถึงภาวะที่เด็กแสดงพฤติกรรมคล้ายกับเด็กออทิสติก เช่น ไม่ตอบสนองต่อคำพูด หรือเล่นคนเดียว แต่มีสาเหตุหลักมาจากปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมและการเลี้ยงดู โดยเฉพาะการขาดการกระตุ้นพัฒนาการที่เหมาะสม ขาดการเล่นที่สมวัย เช่น การปล่อยให้เด็กอยู่กับหน้าจอมากเกินไป ทำให้ขาดปฏิสัมพันธ์กับผู้คน หรือฝึกเข้าสังคมอย่างเหมาะสมตามวัย

ความแตกต่างที่สำคัญที่สุดคือ ออทิสติกสเปกตรัมมีสาเหตุจากพัฒนาการของสมองที่ผิดปกติมาแต่กำเนิดและเป็นภาวะที่จะอยู่กับบุคคลนั้นไปตลอดชีวิต ในขณะที่ออทิสติกเทียม หากได้รับการปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมอย่างทันท่วงที เช่น งดหน้าจอโดยเด็ดขาดและเพิ่มการเล่นแบบมีปฏิสัมพันธ์กับพ่อแม่ อาการคล้ายออทิสติกเหล่านั้นสามารถดีขึ้นและหายไปได้

เมื่อไรที่ควรพบแพทย์

ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลควรพาเด็กไปพบแพทย์ หากสังเกตเห็นพัฒนาการล่าช้าหรือพฤติกรรมที่ผิดปกติ เช่น พูดช้ากว่าปกติ หรือมีปัญหาในการเข้าสังคม การได้รับการช่วยเหลือตั้งแต่ระยะเริ่มต้นมีความสำคัญอย่างยิ่งในการเสริมสร้างผลลัพธ์ที่ดีต่อเด็กที่มีภาวะออทิสติก หากพบพฤติกรรมที่น่ากังวล หรือมีข้อสงสัยเกี่ยวกับพัฒนาการของบุตรหลาน ควรเข้ารับคำปรึกษากับจิตแพทย์โดยเร็ว

ภาวะฉุกเฉินของโรคออทิสติก

บุคคลที่มีภาวะออทิสติกอาจแสดงพฤติกรรมที่เป็นอันตรายต่อตนเองหรือก้าวร้าว ซึ่งถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ หากพบพฤติกรรมที่น่ากังวล เช่น มีความคิดฆ่าตัวตาย การทำร้ายตนเอง หรือใช้ความรุนแรงต่อผู้อื่น ควรรีบขอความช่วยเหลือทางการแพทย์โดยทันที

การวินิจฉัยโรคออทิสติก

การวินิจฉัยภาวะออทิสติก เด็กจะได้รับการประเมินอย่างละเอียดโดยทีมแพทย์สหสาขาวิชาชีพ เช่น กุมารแพทย์ จิตแพทย์เด็ก นักจิตวิทยา และนักจิตบำบัด โดยมีกระบวนการดังนี้

การรักษาโรคออทิสติก

การรักษาภาวะออทิสติก มีความเฉพาะเจาะจงสูงสำหรับแต่ละบุคคล และอาจประกอบด้วยหลายวิธีเข้าด้วยกัน ดังนี้

สิ่งสำคัญที่สุดคือการทำงานร่วมกันอย่างใกล้ชิดระหว่างครอบครัวและทีมแพทย์ เพื่อพัฒนาและปรับเปลี่ยนแผนการรักษาให้มีประสิทธิภาพและเหมาะสมกับเด็กในแต่ละช่วงของพัฒนาการ

ออทิสติก รักษาหายไหม

จากประสบการณ์ดูแลเด็กออทิสติก ถึงแม้จะเป็นภาวะที่ไม่สามารถพูดว่าหายขาดได้ แต่การกระตุ้นพัฒนาการตั้งแต่เล็กๆ จะทำใ้เด็กกลับมามีศักยภาพในการเรียน การทำงาน และการใช้ชีวิตที่อาจบอกว่าได้บ้างคนก็เทียบเท่ากับเด็กที่ไม่มีปัญหาทางพัฒนาการ ทั้งนี้การที่เด็กจะกลับมามีศักยภาพดีหลังผ่านการฝึกนั้นจะขึ้นกับ 3 ปัจจัยที่สำคัญคือ IQ ของเด็ก, การสื่อสารเป็นคำพูดได้ตั้งแต่อายุยังเล็ก และทัศนคติของพ่อแม่หรือผู้ดูแลต่อการตัดสินใจพาเด็กเข้าสู่กระบวนบำบัดรักษา

การป้องกันโรคออทิสติก

ในปัจจุบัน โรคออทิสติกยังไม่สามารถป้องกันได้ แต่คุณแม่ตั้งครรภ์สามารถลดความเสี่ยงที่อาจส่งผลกระทบต่อทารกได้ ดังนี้

ข้อควรปฏิบัติของผู้ปกครอง

ผู้ปกครองมีบทบาทสำคัญในการช่วยให้เด็กฝึกทักษะต่าง ๆ ต่อเนื่องจากการบำบัดที่โรงพยาบาล โดยสามารถเริ่มจากกิจวัตรง่าย ๆ ในบ้านได้ เช่น

สิ่งสำคัญคือผู้ปกครองไม่ควรเปรียบเทียบพัฒนาการของลูกกับเด็กคนอื่น เพราะเด็กแต่ละคนมีจุดแข็งและด้านที่ต้องฝึกแตกต่างกัน การช่วยให้เด็กพัฒนาทักษะที่จำเป็นอย่างต่อเนื่องจะเหมาะสมกว่าการคาดหวังให้เด็กมีพัฒนาการเหมือนเด็กวัยเดียวกันทุกด้าน

เป้าหมายของการดูแลรักษาเป็นการส่งเสริมและพัฒนาทักษะในด้านต่าง ๆ เพื่อช่วยให้เด็กสามารถสื่อสาร เข้าสังคม และใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมีความสุขและเต็มศักยภาพมากที่สุด การได้รับการส่งเสริมพัฒนาการอย่างถูกต้องและรวดเร็วตั้งแต่เนิ่น ๆ คือหัวใจสำคัญที่จะช่วยให้เด็กออทิสติกเติบโตและใช้ชีวิตในสังคมได้อย่างดีที่สุดหากผู้ปกครองสงสัยว่าบุตรหลานอาจมีอาการดังกล่าว และกำลังมองหาโรงพยาบาลจิตเวช สามารถนัดหมายเพื่อปรึกษาได้ที่โรงพยาบาลแบงค็อก เมนทัล เฮลท์ (BMHH) เรามีทีมสหสาขาวิชาชีพที่พร้อมทำงานร่วมกับครอบครัว เพื่อดูแลและส่งเสริมพัฒนาการของบุตรหลานในระยะยาว นัดหมายและสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม LINE Official Account: @bmhh หรือโทร 02-589-1889 เวลา 8.00-20.00 น

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ลูกพูดช้า พูดไม่ชัด ต้องสงสัยว่าเป็นออทิสติกหรือไม่

ลูกพูดไม่ชัดเพียงอย่างเดียวไม่ได้หมายความว่าเป็นเด็กออทิสติก เพราะปัญหาการพูดอาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น พัฒนาการด้านภาษาล่าช้า ปัญหาการได้ยิน หรือความผิดปกติด้านการออกเสียง แต่หากพบร่วมกับการไม่สบตา ไม่ตอบสนองเมื่อเรียกชื่อ ไม่สนใจปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น หรือมีพฤติกรรมซ้ำ ๆ ควรพาเด็กเข้ารับการประเมินพัฒนาการ

เด็กออทิสติกอยู่ได้กี่ปี

เด็กออทิสติกสามารถมีอายุยืนยาวได้เช่นเดียวกับคนทั่วไป อายุขัยของแต่ละคนขึ้นอยู่กับสุขภาพโดยรวม โรคร่วม การดูแลสุขภาพ และความสามารถในการดูแลตนเอง รวมถึงปัจจัยด้านความปลอดภัยในชีวิตประจำวัน 

เด็กออทิสติกสามารถเรียนร่วมกับเด็กทั่วไปได้หรือไม่

เด็กออทิสติกสามารถเรียนร่วมกับเด็กทั่วไปได้ในบางคน ขึ้นอยู่กับพัฒนาการ ความสามารถในการสื่อสาร การเรียนรู้ และพฤติกรรมของเด็กแต่ละคน แพทย์และทีมที่เกี่ยวข้องสามารถประเมินความพร้อมและแนะนำรูปแบบการศึกษาที่เหมาะกับเด็กแต่ละคน

บทความโดย
พญ.ปัทมาพร ทองสุขดี
จิตเวชเด็กและวัยรุ่น
โรงพยาบาลแบงค็อก เมนทัล เฮลท์ (BMHH) / Bangkok Mental Health Hospital (BMHH)