วิเคราะห์ตามหลักจิตวิทยา ทำไมบางคนถึงอยากมีโลก 2 ใบ

ปัญหาการนอกใจที่เกิดขึ้นในความสัมพันธ์ เป็นสิ่งที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้นกับคู่ของตัวเอง และหลายคนเมื่อประสบปัญหาเหล่านี้ก็มักจะสงสัยว่าทำไมอีกฝ่ายต้องนอกใจ หรือแอบไปมีโลกใบที่ 2 เหตุผลของคนมีโลก 2 ใบ คืออะไร ทำไมถึงไม่บอกกันตรง ๆ ว่าหมดรักแล้วเลิกกันไปก่อนที่จะไปมีคนใหม่ วันนี้เราจะพาไปไขคำตอบผ่านมุมมองทางจิตวิทยา เพื่อให้เข้าใจกลไกเบื้องลึกของพฤติกรรมนี้ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น

โลก 2 ใบคืออะไร

คำว่า โลกสองใบ คือคำนิยามสมัยใหม่ของพฤติกรรมการคบซ้อน คือการที่บุคคลหนึ่งสร้างความสัมพันธ์เชิงชู้สาวกับคนอื่นเพิ่มขึ้นมา ในขณะที่ยังมีคนรักหรือคู่สมรสอยู่แล้ว โดยปกปิดความจริงไม่ให้อีกฝ่ายรับรู้ เปรียบเสมือนการสร้างโลกสมมติขึ้นมาอีกใบเพื่อตอบสนองความต้องการบางอย่างที่โลกใบเดิมให้ไม่ได้ หรือเพื่อเติมเต็มความสุขส่วนตน โดยไม่สนความถูกต้องหรือความรู้สึกของคนที่มาก่อน

สาเหตุของการมีโลกสองใบในมุมมองจิตวิทยา

มีการวิเคราะห์ตามหลักจิตวิทยาโดยอ้างอิงจากบทความ The 8 Reasons Why People Cheat ของ Gary W. Lewandowski Jr. Ph.D  พบว่าสาเหตุการนอกใจมีด้วยกัน 8 ประการ ได้แก่

1. โกรธ (Anger) หลายครั้งการนอกใจเกิดขึ้นเพราะความโกรธ ความรู้สึกอยากแก้แค้นเอาคืนหรือนอกใจคนรักเพื่อความสะใจก็อาจเกิดขึ้นตามมาได้
2. ความภาคภูมิใจลดลง (Esteem) เมื่ออีกฝ่ายมีความรู้สึกด้อยกว่าอีกฝ่าย โดยเฉพาะเมื่อต้องอยู่กับคนรักที่มีลักษณะเหนือกว่า เช่น หน้าที่การงานดีกว่า หาเงินได้มากกว่า รวมไปถึงการที่คนรักชอบควบคุมบงการหรือชอบข่มจนทำให้เกิดความรู้สึกด้อยค่า ก็สามารถนำไปสู่การนอกใจได้
3. หมดรัก (Lack of Love) การหมดรักนี้อาจมาจากความรู้สึกว่าคนรักที่กำลังคบกันอยู่ ไม่ใช่คนที่อยากใช้ชีวิตอยู่ด้วยในอนาคต
4. ความสัมพันธ์ไม่ชัดเจน (Low Commitment) ความสัมพันธ์ที่ไม่ชัดเจนก็สามารถนำไปสู่การนอกใจได้ เช่น คบกันแบบไม่เปิดเผย คบกันแบบสถานะไม่ชัดเจน
5. มีนิสัยขี้เบื่อ (Need for Variety) บางครั้งคนเราก็ไม่ได้นอกใจเพราะความไม่รัก แต่บางคนมีลักษณะนิสัยเป็นคนขี้เบื่อ ชอบความหลากหลาย ชอบทดลองอะไรใหม่ ๆ นิสัยเช่นนี้ก็มีส่วนสำคัญที่ทำให้เกิดการนอกใจขึ้นมาได้
6. รู้สึกถูกทอดทิ้งละเลย (Neglect) ความสัมพันธ์แบบ “มีแฟนเหมือนไม่มี” เช่น ไม่รับฟัง เมินเฉย ไม่เคยปลอบใจให้กำลังใจ ทำให้เกิดความรู้สึกถูกทอดทิ้งละเลย และเป็นเหตุผลหนึ่งที่นำไปสู่การนอกใจ
7. ความต้องการทางเพศ (Sex Desire) เมื่อคนรักไม่สามารถตอบสนองความต้องการทางเพศได้ หรือมีรสนิยมทางเพศที่ไม่ตรงกัน เป็นอีกเหตุผลที่ทำให้คนเราเริ่มมองหาคนใหม่ ๆ
8. สถานการณ์พาไป (Situation) ในบางครั้งการนอกใจก็เกิดขึ้นด้วยความพลั้งเผลอเพราะสถานการณ์พาไป เช่น เมา ถูกวางยาให้เกิดอารมณ์ทางเพศ อยู่ในสภาพที่ขาดสติและการยับยั้งชั่งใจ ซึ่งการนอกใจเพราะสถานการณ์พาไปมักจะเกิดขึ้นและจบลงในระยะเวลาอันรวดเร็วมากที่สุดเมื่อเทียบกับการนอกใจเพราะสาเหตุอื่น ๆ

ปัญหาของโลกสองใบในมุมมองจิตวิทยา

หากเจาะลึกถึงรากฐานของปัญหาโลกสองใบผ่านมุมมองของนักจิตวิทยา จะพบว่าพฤติกรรมนี้มีปัจจัยขับเคลื่อนสำคัญ 2 ประการ ดังนี้

• ความรักที่ไม่สมบูรณ์ (Triangular Theory of Love): อ้างอิงจากทฤษฎีสามเหลี่ยมแห่งความรักของ Sternberg ความรักที่สมบูรณ์แบบต้องประกอบด้วย 3 ส่วน คือ ความใกล้ชิด (Intimacy), ความเสน่หา (Passion) และ พันธะสัญญา (Commitment) การที่ใครสักคนเริ่มมองหา โลก 2 ใบ มักเป็นสัญญาณบ่งบอกว่า ความสัมพันธ์ปัจจุบัน “ขาดองค์ประกอบใดองค์ประกอบหนึ่งไป” เช่น ขาดความตื่นเต้นท้าทาย หรือขาดความผูกพันทางใจ ทำให้ต้องออกไปแสวงหาส่วนที่ขาดหายจากคนอื่นเพื่อมาเติมเต็ม
• การหล่อหลอมจากสภาพแวดล้อมและสังคม: ปัจจัยภายนอกมีอิทธิพลต่อความคิดและพฤติกรรมอย่างมาก หากบุคคลนั้นเติบโตมาในครอบครัวหรือสังคมที่ให้คุณค่ากับ “ความซื่อสัตย์” เขาก็จะมีแนวโน้มยึดมั่นในรักเดียวใจเดียว แต่ในทางกลับกัน หากเติบโตมาในสังคมแบบ “ชายเป็นใหญ่” (Patriarchy) หรืออยู่ในสภาพแวดล้อมที่มองว่าการมีหลายบ้านเป็นเรื่องปกติ หรือเป็นเรื่องของบารมี ตราบใดที่ดูแลไหว สังคมก็ยอมรับได้ มุมมองเหล่านี้จะหล่อหลอมให้เขารู้สึกว่าการมีโลกสองใบไม่ใช่เรื่องผิด และมีแนวโน้มที่จะทำพฤติกรรมนี้ได้ง่ายขึ้นโดยไม่รู้สึกขัดแย้งในใจ

วิธีการรับมือและแก้ปัญหาโลกสองใบ

1. ตั้งสติและสื่อสารอย่างตรงไปตรงมา เปิดใจคุยถึงสาเหตุและปัญหาที่เกิดขึ้นโดยไม่ใช้อารมณ์ เพื่อให้เข้าใจเจตนาที่แท้จริงว่าทำไมเขาถึงสร้างโลกสองใบขึ้นมา เป็นเพราะความสัมพันธ์ของเรามีปัญหาตรงไหน หรือเป็นที่ความต้องการส่วนตัวของเขา 
2. ประเมินความรู้สึกและเลือกทางเดินของตัวเอง เมื่อรับรู้ความจริงแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการถามใจตัวเองให้ชัดเจนว่า “รับได้แค่ไหน” และ “ต้องการอะไร” ซึ่งในทางจิตวิทยาความสัมพันธ์ ทางเลือกในการจัดการกับปัญหานี้มักแบ่งออกเป็น 3 แนวทาง ขึ้นอยู่กับว่าคุณให้คุณค่ากับสิ่งใดมากที่สุด
   • เลือกที่จะถอยออกมาเพื่อรักษาใจ: หากคุณประเมินแล้วว่าความซื่อสัตย์คือหัวใจสำคัญ และพฤติกรรมการคบซ้อนเป็นสิ่งที่เกินกว่าจะรับไหว การเลือกที่จะยุติความสัมพันธ์และเดินออกมาอาจเป็นทางเลือกที่ดีที่สุด แม้จะเป็นหนทางที่เจ็บปวด (เจ็บแต่จบ) แต่ก็เพื่อให้คุณได้มีโอกาสเริ่มต้นชีวิตใหม่และเยียวยาจิตใจตัวเองให้กลับมาแข็งแรง
   • เลือกที่จะยอมรับและอยู่กับเงื่อนไขนี้: ทางเลือกนี้อาจฟังดูขัดใจใครหลายคน แต่ถือเป็นสิทธิ์ส่วนบุคคล หากคุณพิจารณาอย่างถี่ถ้วนแล้วว่า อีกฝ่ายยังมีข้อดีส่วนอื่นที่ตอบโจทย์ชีวิต หรือมีเงื่อนไขบางอย่างที่ทำให้คุณตัดสินใจว่า “ยอมรับได้” กับสถานะ โลกสองใบ นี้ การเลือกที่จะอยู่ต่อก็ถือเป็นรูปแบบข้อตกลง (Commitment) แบบหนึ่งที่คุณเลือกเอง ซึ่งคนภายนอกไม่มีสิทธิ์ตัดสิน
   • เลือกที่จะสู้เพื่อดึงความสัมพันธ์กลับมา: หากคุณยังรักและรู้สึกว่าความสัมพันธ์นี้คุ้มค่าที่จะแลก คุณอาจเลือกวิธี “เอาชนะ” เพื่อดึงคนรักกลับมาเป็นโลกใบเดียว ไม่ว่าจะเป็นการปรับปรุงข้อบกพร่อง ชนะใจ หรือยืนหยัดเพื่อคงสถานะรักเดียวเอาไว้ ทางเลือกนี้อาจต้องแลกมาด้วยความเหนื่อยล้าและความเจ็บปวดในระหว่างทาง แต่หากคุณถามใจตัวเองแล้วว่าพร้อมจะเหนื่อยและมองว่านี่คือความท้าทาย ก็ไม่ใช่เรื่องผิดที่คุณจะพยายาม
3. เคารพการตัดสินใจของตัวเอง ไม่ว่าท้ายที่สุดแล้วคุณจะเลือกทางไหน ขอให้เคารพการตัดสินใจของตัวเองและอีกฝ่าย การยื้อไว้อาจเจ็บปวดกว่าการปล่อยมือ หรือการเลือกอยู่ต่อก็ต้องยอมรับผลที่ตามมาให้ได้ สิ่งสำคัญคือต้องมั่นใจว่าทางที่เลือก คือทางที่จะทำให้คุณมีความสุขและเห็นคุณค่าในตัวเองมากที่สุดในระยะยาว

อย่างไรก็ตาม หากพบว่าความสัมพันธ์เริ่มมีปัญหา การไปปรึกษาจิตแพทย์ หรือนักจิตวิทยาและทำบำบัดคู่รัก หรือ Couple Therapy เป็นตัวช่วยที่ดีที่ช่วยให้คน 2 คน มีความเข้าใจในกันและกันมากอย่างขึ้น อย่ารอจนสถานการณ์ในความสัมพันธ์เกิดความตึงเครียด เพราะยิ่งรีบจัดการกับปัญหาความสัมพันธ์ให้เร็วมากเท่าไหร่ ผลกระทบจากปัญหาที่เกิดขึ้นก็จะยิ่งน้อยลงเท่านั้น

โรงพยาบาลแบงค็อก เมนทัล เฮลท์ (BMHH) โรงพยาบาลที่ดูแลปัญหาทางจิตใจในเครือโรงพยาบาลเวชธานี เรามีบริการ Couple Therapy หรือการบำบัดคู่รัก โดยนักจิตวิทยาที่พร้อมเป็นคนกลางช่วยไขปมปัญหา สร้างความเข้าใจ และฟื้นฟูความสัมพันธ์ให้กลับมาแข็งแรง หรือช่วยให้คุณทั้งคู่ก้าวผ่านการเปลี่ยนแปลงนี้ไปได้อย่างเข้มแข็งและเจ็บปวดน้อยที่สุด อย่าปล่อยให้ความไม่เข้าใจทำลายชีวิตคู่ เริ่มต้นปรึกษาเราวันนี้ เพื่อทางออกที่ดีกว่า

สามารถนัดหมายล่วงหน้าได้ที่

 02-589-1889

Line :  @bmhh

Location & Google Map : ติวานนท์ 39Website : bangkokmentalhealthhospital.com

บทความโดย
พญ.นงนภัส วนัสสกุล
จิตเวชผู้ใหญ่
โรงพยาบาลแบงค็อก เมนทัล เฮลท์ (BMHH) / Bangkok Mental Health Hospital (BMHH)

สามารถนัดหมายล่วงหน้าได้ที่