8 โรคจิตเวชที่พบบ่อย สัญญาณเตือนที่ต้องสังเกต

สุขภาพใจมีความสำคัญไม่น้อยไปกว่าสุขภาพกาย ในปัจจุบันผู้คนหันมาให้ความสนใจและตระหนักถึงปัญหาสุขภาพจิตกันมากขึ้น แต่หลายครั้งอาการทางใจที่เกิดขึ้นอาจถูกมองข้ามหรือเข้าใจผิดว่าเป็นเพียงเรื่องของอารมณ์ชั่ววูบ หรือนิสัยส่วนตัว การรู้เท่าทันสัญญาณเตือนของโรคจิตเวชที่พบบ่อย จะช่วยให้เราสามารถสังเกตความผิดปกติของตนเองและคนใกล้ชิดได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ เพื่อนำไปสู่การขอความช่วยเหลือและการรักษาที่เหมาะสม ก่อนที่ปัญหาจะลุกลามจนส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิต

โรคจิตเวช คืออะไร

โรคจิตเวช คือกลุ่มอาการที่มีความผิดปกติทางความคิด อารมณ์ ความรู้สึก หรือพฤติกรรม ซึ่งส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตประจำวัน การทำงาน การเรียน และความสัมพันธ์กับผู้อื่น อาการเหล่านี้ไม่ใช่ความอ่อนแอทางจิตใจ แต่เกิดจากความผิดปกติของการทำงานในสมอง สารเคมีในสมองไม่สมดุล หรือปัจจัยทางพันธุกรรมและสิ่งแวดล้อม ซึ่งส่วนใหญ่สามารถรักษาให้ดีขึ้นได้

8 โรคจิตเวชที่พบบ่อย มีอะไรบ้าง

โรคจิตเวชมีหลากหลายประเภทและมีลักษณะอาการที่แตกต่างกันออกไป แต่จุดร่วมสำคัญคือมักส่งผลกระทบต่อความคิด อารมณ์ และพฤติกรรมจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน โดยโรคที่พบได้บ่อยมีดังนี้

1. โรคซึมเศร้า (Depression)

โรคซึมเศร้าไม่ใช่แค่ความรู้สึกอ่อนไหวหรือความเศร้าเสียใจตามปกติที่เกิดขึ้นชั่วคราวแล้วหายไปเอง แต่เป็นโรคที่เกิดจากความผิดปกติของการทำงานของสมองและสารเคมีในสมองที่ไม่สมดุล ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อสภาพจิตใจ ความคิด และร่างกาย ผู้ป่วยจะจมอยู่ในความรู้สึกหดหู่ สิ้นหวัง หรือว่างเปล่าอย่างรุนแรงและต่อเนื่องยาวนานเกินกว่า 2 สัปดาห์ จนไม่สามารถดำเนินชีวิตประจำวัน ทำงาน หรือเรียนได้ตามปกติ หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ได้รับการรักษา อาจทำให้อาการรุนแรงขึ้นจนนำไปสู่ความคิดไม่อยากมีชีวิตอยู่ได้

อาการของโรค

• รู้สึกเศร้า ท้อแท้ เบื่อหน่ายกับชีวิต
• หมดความสนใจในกิจกรรมที่เคยชอบ
• มีปัญหาการกินและการนอน (กินน้อย/มากไป นอนไม่หลับ/หลับมากไป)
• รู้สึกไร้ค่า โทษตัวเอง หรือมีความคิดอยากทำร้ายตัวเอง
• สมาธิสั้นลง ตัดสินใจช้า

2. โรคไบโพลาร์ (Bipolar Disorder) 

โรคไบโพลาร์ หรือโรคอารมณ์สองขั้ว เป็นความผิดปกติทางอารมณ์ที่มีลักษณะเด่นคือ อารมณ์จะเปลี่ยนแปลงไปมาระหว่างสองขั้วที่ตรงข้ามกันอย่างชัดเจน คือกลุ่มอารมณ์ดีสุดขั้ว (Mania) และกลุ่มอารมณ์ซึมเศร้า (Depression) โดยในแต่ละช่วงอารมณ์อาจกินเวลานานเป็นสัปดาห์หรือเป็นเดือน ไม่ใช่การเปลี่ยนอารมณ์ไปมาแบบรายวันหรือรายชั่วโมงเหมือนที่หลายคนเข้าใจผิด ความแปรปรวนนี้ส่งผลกระทบอย่างมากต่อการตัดสินใจ ความสัมพันธ์ และหน้าที่การงานของผู้ป่วย

อาการของโรค

• ช่วงซึมเศร้า (Depression): รู้สึกเศร้า ไม่มีความหวัง ไม่อยากทำอะไร มีปัญหาการนอนหลับ มีความคิดอยากตาย
• ช่วงอารมณ์ดีสุดขั้ว (Mania): อารมณ์ดีคึกคักผิดปกติ พลังงานล้นเหลือ พูดเร็ว ความคิดแล่นเร็ว มั่นใจในตัวเองสูง ใช้จ่ายฟุ่มเฟือย หรือหงุดหงิดก้าวร้าวได้ง่ายหากถูกขัดใจ

3. โรคแพนิค (Panic Disorder) 

โรคแพนิคเกิดจากการทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติที่ไวต่อสิ่งกระตุ้นมากเกินไป ทำให้เกิดอาการกลัวหรือตื่นตระหนกอย่างรุนแรงและเฉียบพลัน (Panic Attack) ทั้งที่ไม่ได้เผชิญกับอันตรายใด ๆ อาการมักเกิดขึ้นรวดเร็วและรุนแรงจนผู้ป่วยรู้สึกเหมือนกำลังจะตาย หัวใจวาย หรือควบคุมตัวเองไม่ได้ 

อาการของโรค

• ใจสั่น หัวใจเต้นแรง เหงื่อแตก ตัวสั่น
• หายใจไม่อิ่ม รู้สึกเหมือนจะขาดใจ
• วิงเวียนศีรษะ คล้ายจะเป็นลม
• กลัวว่าจะควบคุมตัวเองไม่ได้ กลัวตาย หรือกลัวเป็นบ้า

4. โรควิตกกังวลทั่วไป (Generalized Anxiety Disorder – GAD) 

ผู้ป่วยโรคนี้จะมีความกังวลในเรื่องต่าง ๆ ในชีวิตประจำวันมากเกินความจำเป็นและไม่สามารถควบคุมได้ เช่น กังวลเรื่องงาน เรื่องสุขภาพ เรื่องอุบัติเหตุ หรือเรื่องครอบครัว ทั้งที่จริง ๆ แล้วอาจไม่มีเหตุการณ์ร้ายแรงอะไรเกิดขึ้นเลย หรือเป็นเรื่องเล็กน้อยมาก แต่ผู้ป่วยจะคิดวนเวียนและมองโลกในแง่ร้ายเสมอ ความกังวลนี้จะเกิดขึ้นเกือบตลอดเวลาติดต่อกันนานหลายเดือน จนส่งผลให้เกิดอาการเจ็บป่วยทางกายตามมา

อาการของโรค

• กังวลกับเรื่องเล็กน้อยจนเกินจริง
• กระสับกระส่าย หงุดหงิดง่าย
• สมาธิสั้น ใจลอย
• มีอาการทางกาย เช่น ปวดตึงกล้ามเนื้อ อ่อนเพลีย นอนไม่หลับ

5. โรคย้ำคิดย้ำทำ (Obsessive-Compulsive Disorder – OCD) 

เป็นโรคที่ผู้ป่วยจะมีความคิดซ้ำ ๆ ที่ผุดขึ้นมาในหัวและทำให้เกิดความกังวลใจ (ย้ำคิด) เช่น กลัวเชื้อโรค กังวลว่าลืมปิดแก๊ส ต้องการความเป็นระเบียบอย่างสมบูรณ์แบบ จนต้องตอบสนองด้วยการทำพฤติกรรมบางอย่างซ้ำ ๆ (ย้ำทำ) เพื่อลดความกังวลนั้น เช่น ล้างมือซ้ำ ๆ เดินกลับไปเช็กกลอนประตูหลายรอบ ซึ่งผู้ป่วยมักรู้ตัวว่าการกระทำนั้นไม่สมเหตุสมผลแต่ก็ไม่สามารถหยุดความคิดและการกระทำของตนเองได้ ทำให้เสียเวลาชีวิตและเกิดความทุกข์ทรมาน

อาการของโรค

• ย้ำคิด: กลัวความสกปรก สงสัยว่าลืมปิดไฟ/ล็อกประตู ต้องการความเป็นระเบียบเป๊ะ ๆ
• ย้ำทำ: ล้างมือซ้ำ ๆ ตรวจเช็กกลอนประตูหลายรอบ จัดของให้เป็นระเบียบในรูปแบบเดิมซ้ำ ๆ

6. โรคจิตเภท (Schizophrenia) 

โรคจิตเภทเป็นโรคที่มีความรุนแรงและซับซ้อน ผู้ป่วยจะมีความผิดปกติของความคิด การรับรู้ และพฤติกรรม ทำให้ไม่สามารถแยกแยะระหว่างเรื่องจริงกับจินตนาการได้ อาจมีการสร้างโลกของตัวเองขึ้นมา มีความเชื่อที่ผิดปกติอย่างฝังแน่น หรือมีการรับรู้ทางประสาทสัมผัสที่ไม่มีอยู่จริง ซึ่งส่งผลกระทบอย่างมากต่อการใช้ชีวิต การดูแลตัวเอง และการเข้าสังคม จำเป็นต้องได้รับการรักษาด้วยยาอย่างต่อเนื่อง

อาการของโรค

• อาการประสาทหลอน: หูแว่ว เห็นภาพหลอน
• อาการหลงผิด: เชื่อในเรื่องที่ไม่จริง เช่น คิดว่ามีคนปองร้าย คิดว่าตนเองมีอำนาจวิเศษ
• พฤติกรรมและคำพูด: พูดไม่รู้เรื่อง สับสน หรือมีพฤติกรรมแปลกแยก เก็บตัว

7. โรคเครียดหลังเหตุการณ์สะเทือนใจ (Post-Traumatic Stress Disorder) 

โรคเครียดหลังเหตุการณ์สะเทือนใจ (Post-Traumatic Stress Disorder) หรือ PTSD เป็นโรคที่เกิดขึ้นหลังจากบุคคลนั้นได้ผ่านหรือเห็นเหตุการณ์ที่เลวร้ายและรุนแรงมาก เช่น ภัยพิบัติ สงคราม การถูกทำร้ายร่างกาย การถูกล่วงละเมิดทางเพศ หรืออุบัติเหตุร้ายแรง แม้เหตุการณ์จะผ่านไปแล้ว แต่ผู้ป่วยยังคงรู้สึกหวาดกลัวและเหมือนเหตุการณ์นั้นยังคงเกิดขึ้นซ้ำ ๆ (Flashback) อยู่ในใจ ทำให้เกิดความเครียด วิตกกังวล และพยายามหลีกเลี่ยงทุกสิ่งที่ทำให้นึกถึงเหตุการณ์นั้น

อาการของโรค

• อาการ PTSD คือเห็นภาพเหตุการณ์ร้ายย้อนกลับมา (Flashback) หรือฝันร้าย
• พยายามหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นที่ทำให้นึกถึงเหตุการณ์
• ตกใจง่าย หวาดระแวง อารมณ์แปรปรวน
• รู้สึกห่างเหินจากผู้คน

8. โรคสมาธิสั้น (Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder – ADHD) 

โรคสมาธิสั้นมักเริ่มแสดงอาการให้เห็นตั้งแต่ในวัยเด็ก เกิดจากความผิดปกติของการทำงานของสมองส่วนหน้าที่ควบคุมสมาธิและการยับยั้งชั่งใจ ทำให้เด็กมีพฤติกรรมซน อยู่ไม่นิ่ง วอกแวกง่าย และหุนหันพลันแล่น ซึ่งส่งผลกระทบต่อการเรียนและการเข้าสังคม หากไม่ได้รับการดูแลที่ถูกต้อง อาการเหล่านี้มักจะต่อเนื่องจนถึงวัยผู้ใหญ่ โดยอาการซนอาจลดลงแต่จะกลายเป็นความรู้สึกกระวนกระวายใจภายใน ทำงานไม่เสร็จ ขี้ลืม หรือใจร้อนวู่วามแทน

อาการของโรค

• ขาดสมาธิ: วอกแวกง่าย ทำงานไม่เสร็จ ขี้ลืม ทำของหายบ่อย
• ซนอยู่ไม่นิ่ง (Hyperactive): ยุกยิก นั่งไม่ติดที่ พูดมาก
• หุนหันพลันแล่น: ใจร้อน รอคอยไม่ได้ พูดแทรก

โรคจิตเวชรักษาหายขาดได้ไหม หรือต้องกินยาตลอดชีวิต

โรคจิตเวชสามารถรักษาให้ดีขึ้นและควบคุมอาการให้กลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ แต่จำเป็นต้องได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่อง ระยะเวลาในการกินยาจะแตกต่างกันไปในแต่ละโรคและแต่ละบุคคล บางโรคอาจหยุดยาได้เมื่อรักษาหายและไม่กลับมาเป็นซ้ำในระยะเวลาหนึ่ง แต่บางโรคอาจต้องทานยาควบคุมอาการในระยะยาวเพื่อป้องกันการกำเริบ

ผศ.พิเศษ นพ.ปราการ ถมยางกูร

จิตเวชผู้ใหญ่ – โรงพยาบาลแบงค็อก เมนทัล เฮลท์

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

โรคจิตเวชในผู้สูงอายุมีอะไรบ้าง 

โรคสมองเสื่อม (Dementia) และโรคซึมเศร้า ซึ่งอาจมาด้วยอาการหลงลืม พฤติกรรมเปลี่ยน หรือบ่นเจ็บป่วยทางกายบ่อย ๆ โดยหาสาเหตุไม่พบ

 คนใกล้ตัวมีอาการ ควรช่วยเหลืออย่างไร 

รับฟังด้วยความเข้าใจ ไม่ตัดสิน ให้กำลังใจ และชักชวนให้ไปปรึกษาจิตแพทย์ โดยอาจเสนอตัวเป็นเพื่อนไปโรงพยาบาลด้วย

การใช้ยาโรคจิตเวชมีผลข้างเคียงระยะยาวหรือไม่ 

ผลข้างเคียงระยะยาวมีน้อยหากใช้ในขนาดที่แพทย์แนะนำและมีการติดตามผลเลือดหรือสุขภาพตามนัด

พบอาการน่าสงสัย ปรึกษาจิตแพทย์ได้ที่โรงพยาบาลแบงค็อก เมนทัล เฮลท์

สุขภาพใจเป็นเรื่องสำคัญที่ไม่ควรปล่อยปละละเลย หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีสัญญาณเตือนของโรคจิตเวช การเข้าพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ คือทางออกที่ดีที่สุด การดูแลรักษาที่ถูกต้องจะช่วยคืนคุณภาพชีวิตและความสุขให้กลับคืนมาได้อีกครั้ง

โรงพยาบาลแบงค็อก เมนทัล เฮลท์ (BMHH) โรงพยาบาลที่ดูแลปัญหาทางจิตใจในเครือโรงพยาบาลเวชธานี เรามีความพร้อมในการดูแลสุขภาพจิตแบบครบวงจร ด้วยทีมสหวิชาชีพที่ประกอบด้วยจิตแพทย์ นักจิตวิทยาคลินิก พยาบาลจิตเวช และนักกิจกรรมบำบัด ที่ทำงานร่วมกันเพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย ทุกขั้นตอนเน้นดูแลอย่างรอบด้านตั้งแต่การประเมิน วางแผนบำบัดรายบุคคล ไปจนถึงการติดตามผลเพื่อให้ผู้ป่วยกลับไปใช้ชีวิตได้อย่างเต็มศักยภาพ ภายใต้บรรยากาศที่เป็นส่วนตัว และปลอดภัย เพื่อให้คุณมั่นใจได้ว่าจะได้รับการดูแลที่ดีที่สุดสำหรับการฟื้นฟูสุขภาพใจ

นัดหมายเข้าพบจิตแพทย์และสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่

โทรศัพท์: 02-589-1889

LINE Official Account: @bmhh

Location: https://maps.app.goo.gl/MCKXwQMK1mCshWKdA