ด้อยค่าตัวเอง สัญญาณบ่งบอก Low Self-Esteem

หากคุณมักมีความคิดด้านลบต่อตนเอง เช่น รู้สึกว่าตัวเองไร้ค่า ไม่ดีพอ หรือไม่เป็นที่ยอมรับ ความคิดเหล่านี้อาจสะท้อนถึงภาวะด้อยค่าตัวเอง (Low Self-Esteem) ซึ่งส่งผลต่อสุขภาพจิตและความมั่นใจในชีวิตประจำวันได้

Low Self-Esteem คือภาวะที่บุคคลมีการมองคุณค่าในตนเองต่ำ รู้สึกว่าตัวเองไม่ดีพอ ไม่สำคัญ หรือไม่มีความสามารถเท่าที่ควร ซึ่งส่งผลต่ออารมณ์ การตัดสินใจ และความสัมพันธ์กับผู้อื่น คนที่มี Low Self-Esteem มักวิจารณ์ตัวเองรุนแรงกว่าความเป็นจริง มองข้ามจุดแข็งของตัวเอง และให้คุณค่ากับคำตัดสินจากคนอื่นมากกว่าความรู้สึกของตัวเอง

Low Self-Esteem มีความสัมพันธ์กับโรคซึมเศร้าโดยตรง เพราะคนที่มีความนับถือตัวเองต่ำ ไม่มั่นใจในตัวเองเลย เมื่อต้องเจอวิกฤติในชีวิต พวกเขามักตีความเหตุการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นว่ามีต้นเหตุมาจากตัวเอง และมองว่าตัวเองไม่มีความสามารถ หรือไม่ดีพอที่จะจัดการแก้ปัญหาได้

สัญญาณเตือนภาวะด้อยค่าตัวเอง (Low Self-Esteem)

หากคุณสงสัยว่าตัวเองหรือคนรอบข้างกำลังเผชิญกับภาวะนี้อยู่หรือไม่ ลองสำรวจสัญญาณเตือนเหล่านี้

• อ่อนไหวต่อคำวิจารณ์ ทนไม่ได้เมื่อถูกตำหนิ มักตอบสนองด้วยความเศร้าเสียใจอย่างหนัก หรือโกรธ โมโหเพื่อปกป้องความเปราะบางข้างใน
• เสพติดการเปรียบเทียบ มักนำชีวิตตนเองไปเทียบกับข้อดีของคนอื่น แล้วกลับมาด้อยค่าตัวเองว่าสู้เขาไม่ได้ รู้สึกไม่มั่นใจในตัวเอง และรู้สึกพ่ายแพ้อยู่เสมอ
• ปฏิเสธคำชม เมื่อได้รับคำชมจะรู้สึกไม่เชื่อ สับสน หรือคิดว่าผู้ชมแค่พูดตามมารยาท เพราะลึก ๆ เชื่อว่าตนเองไม่ดีพอที่จะได้รับสิ่งนั้น
• People Pleaser (นักเอาใจ) ไม่กล้าปฏิเสธ ไม่กล้าแสดงความต้องการของตนเอง ยอมทำตามคนอื่นเพราะกลัวไม่เป็นที่รัก หรือกลัวถูกตัดออกจากสังคม
• ต้องการการยอมรับจากภายนอกสูง โหยหายอดไลก์ คำชม หรือต้องคอยเช็กเรตติ้งตัวเองตลอดเวลา เพื่อใช้สิ่งเหล่านี้มายืนยันว่าตัวเองยังมีค่า
• วิตกกังวลและมองโลกในแง่ร้าย มักกังวลกับอนาคตที่ยังมาไม่ถึง คิดว่าตัวเองจะทำพลาด หรือเชื่อว่าจะมีเรื่องร้ายเกิดขึ้นเพราะตนเองไม่มีความสามารถในการจัดการปัญหา
• ย้ำคิดย้ำทำจากความกลัว กลัวความผิดพลาดจนไม่กล้าตัดสินใจ หรือต้องทำซ้ำ ๆ ให้สมบูรณ์แบบที่สุด เพราะเชื่อว่าถ้าพลาดแปลว่าตัวเอง “ไร้ค่า”
• โทษตัวเองหรือหาข้ออ้าง บางคนเลือกที่จะหาข้ออ้างให้ตนเองเพื่อหนีความจริง หรือในทางกลับกันก็เลือกที่จะโทษตัวเองในทุกเรื่องแม้จะไม่ใช่ความผิดของตน

Low Self-Esteem เกิดจากอะไร

• การถูกวิพากษ์วิจารณ์ในวัยเด็ก การเติบโตมาในครอบครัวที่พ่อแม่ช่างติ ตำหนิ หรือตอกย้ำว่า “ทำอะไรก็ไม่ดีสักอย่าง” ทำให้เด็กซึมซับความเชื่อว่าตนเองไร้ความสามารถ
• การถูกละเลยทางความรู้สึก เมื่อทำดีหรือประสบความสำเร็จแต่ไม่ได้รับคำชม หรือการขาดความรักความอบอุ่นจากคนในครอบครัว ทำให้รู้สึกว่าตนเองไม่มีตัวตนและไม่สำคัญ
• การตกเป็นจำเลยของบ้าน เด็กที่เติบโตท่ามกลางความขัดแย้ง และถูกทำให้เชื่อว่าเป็นต้นเหตุที่ทำให้พ่อแม่ทะเลาะกัน จะแบกรับความรู้สึกผิดและมองว่าตนเองเป็นตัวปัญหา
• ประสบการณ์การถูกกลั่นแกล้ง (Bullying) การถูกรังแกทั้งในโรงเรียนหรือที่บ้าน ไม่ว่าจะด้วยวาจาหรือร่างกาย เป็นการทำลายความมั่นใจอย่างรุนแรง ทำให้รู้สึกไม่ปลอดภัยและด้อยค่าตัวเอง
• การเลี้ยงดูแบบไข่ในหิน พ่อแม่ที่ปกป้องลูกเกินไปจนลูกทำอะไรไม่เป็น เมื่อต้องเผชิญโลกความจริงแล้วทำไม่ได้ จะทำให้ลูกรู้สึกว่าตนเองอ่อนแอและพึ่งพาตัวเองไม่ได้
• ความล้มเหลวที่ฝังใจ การเคยผิดหวังรุนแรง หรือเจอกับวิกฤติชีวิตโดยไม่มีคนคอยซัพพอร์ต ทำให้หมดศรัทธาในตัวเอง
• อิทธิพลของโซเชียลมีเดีย การเสพสื่อที่เห็นแต่ด้านที่สมบูรณ์แบบของคนอื่น ทำให้เกิดการเปรียบเทียบและรู้สึกว่ามาตรฐานของตนเองนั้น “ดีไม่พอ” ตามค่านิยมสังคม

Low Self-Esteem ส่งผลกระทบต่อชีวิตของเราอย่างไร

• มีปัญหาในการเข้าสังคม กลัวการเข้าสังคม รู้สึกไม่มั่นใจในตัวเองเวลาอยู่ต่อหน้าคนอื่น
• มีปัญหาในการเรียนหรือการทำงาน รู้สึกท้อแท้ ไม่อยากทำอะไร
• มีปัญหาในความสัมพันธ์กับผู้อื่น รู้สึกไม่คู่ควรกับความรักหรือมิตรภาพ
• มีปัญหาสุขภาพจิต เช่น โรคซึมเศร้า โรควิตกกังวล

วิธีการจัดการเมื่อมีอาการด้อยค่าตัวเอง

หากพบว่าตัวเองหรือคนใกล้ชิดมีอาการของ Low self esteem ควรรีบปรึกษาแพทย์หรือนักจิตวิทยา เพื่อรับการรักษาและคำแนะนำที่เหมาะสม เพราะการปล่อยทิ้งไว้อาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพจิตที่รุนแรงขึ้น เช่น โรคซึมเศร้า โรคเครียด หรือโรควิตกกังวล

นอกจากการรักษาทางการแพทย์แล้ว เราสามารถส่งเสริมความนับถือตัวเองได้ด้วยตัวเราเอง เช่น เรียนรู้ที่จะรักและยอมรับตัวเอง ตั้งเป้าหมายและพยายามทำตามเป้าหมาย ใช้เวลากับคนที่ให้ความรักและการสนับสนุน มีส่วนร่วมในกิจกรรมหรืองานอดิเรกที่ชอบ

โรงพยาบาลแบงค็อก เมนทัล เฮลท์ (BMHH) โรงพยาบาลจิตเวชในเครือโรงพยาบาลเวชธานี เราพร้อมให้คำปรึกษาและดูแลคุณโดยจิตแพทย์และนักบำบัดที่เข้าใจภาวะ Low Self-Esteem เพื่อช่วยให้คุณก้าวข้ามความรู้สึกไม่ดีต่อตัวเอง และกลับมามองเห็นคุณค่าในตัวเองได้อีกครั้ง

การเห็นคุณค่าในตัวเองเป็นสิ่งสำคัญต่อการดำเนินชีวิตอย่างมีความสุข หากเรามีความนับถือตัวองที่ดี เราจะรู้สึกมั่นใจ กล้าที่จะเผชิญกับปัญหาและอุปสรรคต่าง ๆ และสามารถใช้ชีวิตอย่างมีความสุขได้

นัดหมายเข้าพบจิตแพทย์และสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่

โทรศัพท์: 02-589-1889

LINE Official Account: @bmhhLocation: https://maps.app.goo.gl/MCKXwQMK1mCshWKdA