โรคจิตเภท ไม่น่ากลัว ครอบครัวบำบัดช่วยรักษาได้

โรคจิตเภท หรือ Psychosis เป็นโรคจิตเวชที่พบได้บ่อยในประเทศไทย โดยผู้ป่วยมักจะมีอาการ หูแว่ว  ประสาทหลอน พฤติกรรมผิดปกติ ก้าวร้าว และเกิดความเชื่อแปลก ๆ เช่น เชื่อว่าผู้อื่นมีความประสงค์ร้ายกับตัวเอง หากเป็นแล้วมักรักษาไม่หายขาด ส่วนใหญ่มีอาการกำเริบเป็นช่วง ๆ รักษาแล้วอาจมีอาการหลงเหลืออยู่บ้าง ซึ่งโรคนี้ได้สร้างความเสียหายกับผู้ป่วยและสร้างความทุกข์ให้กับครอบครัว คนรอบข้าง

ส่วนการรักษาจิตแพทย์จะพูดคุยเพื่อประเมินและวินิจฉัย ซึ่งการรักษาหลัก ๆ คือ การกินยากลุ่ม Antipsychotics  หรือยาต้านอาการทางจิต เป็นยาที่ออกฤทธิ์ยับยั้งตัวรับสารสื่อประสาทโดพามีนเพื่อลดอาการที่เกิดจากภาวะทางจิต นอกจากการกินยายังมีการทำจิตบำบัดกับตัวผู้ป่วย และครอบครัวก็มีส่วนช่วยให้ผลการรักษาดีขึ้น 

การทำครอบครัวบำบัดรักษาโรคจิตเภทนั้น ไม่ใช่การพยายามหาต้นตอว่าใครในครอบครัวที่เป็นปัญหา แต่เป็นการพยายามหาจุดแข็งในครอบครัว นำมาใช้ประโยชน์ในการศึกษา และช่วยให้ครอบครัวเข้าใจวิธีที่จะทำให้ผู้ป่วยมีอาการลดน้อยลง

การรักษาครอบครัวบำบัด ประกอบด้วย

• การสร้างความเข้าใจในตัวโรค และอาการของผู้ป่วย รวมถึงวิธีการในการรับมือกับอาการของผู้ป่วย
• การเปิดพื้นที่ให้สมาชิกในครอบครัว ได้มีโอกาสพูดคุยถึงความกังวล และความห่วงใยที่มีต่อตัวผู้ป่วย และบุคคลรอบข้าง
• การนำจุดแข็งของครอบครัวมาใช้ในการช่วยให้ผู้ป่วย และบุคคลรอบข้างมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
• การช่วยกันคิดวิธีการแก้ไขปัญหา และวิธีการสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ

ทั้งนี้ การดูแลผู้ป่วยโรคจิตเภทต้องเริ่มจากการเข้าใจผู้ป่วย เพราะผู้ป่วยไม่ได้ตั้งใจสร้างความรำคาญเดือดร้อน จึงควรให้อภัยไม่ถือโทษผู้ป่วย,  ไม่ควรโต้เถียงกับผู้ป่วยเกี่ยวกับอาการทางจิต แต่ควรแสดงความเห็นใจในความทุกข์ที่ผู้ป่วยได้รับจากอาการทางจิต รวมทั้งเสนอความช่วยเหลือด้วยความอดทน, กระตุ้นแต่ไม่บังคับ เช่น กระตุ้นให้ผู้ป่วยช่วยเหลือตัวเอง ช่วยทำงานบ้านอย่างง่าย ๆ โดยไม่ใช้การบังคับ และควรหลีกเลี่ยงการตำหนิติเตียนผู้ป่วยโดยไม่จำเป็นและดูแลผู้ป่วยเรื่องการกินยาให้ครบตามที่แพทย์สั่ง

นายแพทย์ณชารินทร์ พิภพทรรศนีย์
จิตแพทย์ผู้ใหญ่