ไม่สบายใจ เครียด อารมณ์แปรปรวน ปรึกษาจิตแพทย์ ช่วยได้

ในสังคมปัจจุบันที่เต็มไปด้วยความเร่งรีบและความกดดัน ปัญหาสุขภาพจิตได้กลายเป็นเรื่องใกล้ตัวมากกว่าที่คิด ไม่ว่าจะเป็นความเครียดจากการทำงาน ปัญหาครอบครัว หรือความวิตกกังวลเรื่องเศรษฐกิจ สิ่งเหล่านี้ล้วนกัดกร่อนความเข้มแข็งทางใจทีละน้อย หลายคนเลือกที่จะทนแบกรับไว้และบอกตัวเองว่า “เดี๋ยวก็หาย” แต่ในความเป็นจริง หากปล่อยทิ้งไว้ ปัญหาสุขภาพจิตที่ดูเหมือนเล็กน้อยอาจบานปลายกลายเป็นโรคทางจิตเวชที่รุนแรงได้ การปรึกษาจิตแพทย์ จึงเป็นก้าวแรกที่สำคัญในการปกป้องและฟื้นฟูจิตใจให้กลับมาสมดุลอีกครั้ง

ความสำคัญของการมีสุขภาพจิตที่ดี

สุขภาพจิตเป็นส่วนหนึ่งของสุขภาพโดยรวมและเกี่ยวข้องกับวิธีที่เราคิด รู้สึก รับมือกับความเครียด ตัดสินใจ และมีปฏิสัมพันธ์กับคนรอบข้าง เมื่อสุขภาพจิตอยู่ในภาวะสมดุล คนเรามักสามารถรับมือกับปัญหาและดำเนินชีวิตประจำวันได้ตามปกติ

ในทางกลับกัน หากมีความเครียดหรือปัญหาทางอารมณ์เกิดขึ้นต่อเนื่อง อาจส่งผลต่อการนอน การกิน สมาธิ การทำงาน ความสัมพันธ์ และสุขภาพกายได้ ดังนั้นการสังเกตความเปลี่ยนแปลงของตัวเองและขอคำปรึกษาเมื่อรู้สึกว่ารับมือได้ยาก จึงเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพเช่นเดียวกับการดูแลร่างกาย

สัญญาณเตือนที่บอกว่าต้องไปพบจิตแพทย์

สัญญาณเตือนด้านอารมณ์

ในห้วงเวลาที่เกิดความเครียด หรือมีเหตุกระทบจิตใจอย่างรุนแรงต่อเนื่องยาวนาน “อารมณ์” เป็นสิ่งแรก ๆ ที่เปลี่ยนแปลงไปโดยที่บางครั้งก็ไม่รู้ตัว กว่าจะได้ค้นหาหมอจิตเวชหรือคลินิกจิตเวชใกล้ฉันว่ามีที่ไหนบ้าง อาการก็อาจจะรุนแรงไปแล้ว ด้วยเหตุนี้ เราทุกคนจึงต้องหมั่นสังเกตอารมณ์ที่เปลี่ยนแปลงไปของตนเสมอ ซึ่งมักจะมีสัญญาณดังต่อไปนี้

• กังวลใจ ทุกข์ใจ คิดวนเวียนถึงเรื่องที่ทำให้คิดตลอดเวลา ไม่สามารถหลุดพ้นได้
• มีอาการซึมเศร้า หดหู่ ไม่อยากจะทำอะไร
• หวาดระแวง และหงุดหงิดมากเป็นพิเศษ แม้จะเป็นเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ ก็สามารถทำให้โกรธหรือโมโหเหมือนเป็นเรื่องใหญ่ได้
• เครียด รู้สึกไม่สามารถควบคุมสิ่งต่าง ๆ รอบตัวได้เลย
• กระวนกระวายใจ ไม่สามารถสงบนิ่งได้

สัญญาณเตือนด้านความคิด

นอกจากในเรื่องของอารมณ์แล้ว ปัญหาสุขภาพจิตก็ส่งผลไปถึงความคิดด้วยเช่นกัน โดยมักมีสัญญาณสำคัญ ดังต่อไปนี้

• ฟุ้งซ่าน คิดนู่นคิดนี่ไปเรื่อย ไม่สามารถควบคุมความคิดของตัวเองได้
• อยากทำร้ายตัวเอง หรือคิดว่าจะมีคนมาทำร้ายตัวเอง
• ได้ยินเสียงแว่ว หรือเห็นภาพที่ไม่มีจริง
• ไม่สามารถตัดสินใจอะไรได้ แม้ว่าจะเป็นเรื่องเล็กน้อยก็ตาม
• ไม่มีสมาธิในการเรียน ทำงาน หรือทำสิ่งใด ๆ
• ลืมง่าย จนผิดปกติ

สัญญาณเตือนด้านร่างกาย

ปัญหาสุขภาพจิตไม่ได้แสดงออกผ่านอารมณ์หรือความคิดเท่านั้น แต่อาจส่งผลต่อร่างกายร่วมด้วย โดยบางคนอาจมีอาการทางกายที่เกิดขึ้น เช่น

• ปวดหัว ปวดท้อง แน่นหน้าอก
• อ่อนเพลียเรื้อรัง
• ใจสั่น เหนื่อยง่าย

สัญญาณเตือนด้านพฤติกรรม

สัญญาณเตือนด้านสุดท้าย คือสัญญาณเตือนด้านพฤติกรรม ซึ่งหากพบว่ามีอาการผิดปกติ แสดงว่าเราอาจมีปัญหาเรื่องสุขภาพจิต ควรไปพบหมอด้านจิตเวชจะดีที่สุด โดยมีสัญญาณสำคัญดังต่อไปนี้

• นอนไม่หลับ หรือนอนมากเกินไป
• ไม่อยากกินอาหาร เบื่ออาหาร หรือกินมากจนผิดปกติ
• ไม่ดูแลความสวยงาม และสุขอนามัยของตนเอง ปล่อยตัวให้โทรม
• ไม่อยากพูดคุย หรือพบปะกับคนอื่น
• ใช้จ่ายเงินมากเกินผิดปกติ หรือเป็นหนี้บัตรเครดิต
• ดื่มเหล้า สูบบุหรี่ และใช้สารเสพติด

เมื่อไหร่ควรพบจิตแพทย์

• อาการความผิดปกติทางอารมณ์ ความคิด หรือพฤติกรรม เกิดขึ้นต่อเนื่องยาวนานเกิน 2-4 สัปดาห์
• ความผิดปกตินั้นรุนแรงจนส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ทำให้ไม่สามารถทำงาน เรียน หรือดูแลตัวเองได้ตามปกติ
• คนใกล้ชิดสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลง และทักท้วงถึงพฤติกรรมที่ผิดไปจากเดิม
• เมื่อเริ่มมีความคิดที่เป็นอันตราย เช่น อยากทำร้ายตัวเอง หรืออยากจบชีวิต

การปรึกษาจิตแพทย์ช่วยอะไรได้บ้าง

หลายคนอาจจะคิดว่า “ทำไมต้องพบจิตแพทย์ที่ราคาค่อนข้างสูง” หากต้องการคนที่รับฟัง เป็นเพื่อนหรือคนในครอบครัวก็ได้ แต่บางครั้งอาการทางจิตเวชหนักหนาเกินกว่าที่จะรับมือ การไปปรึกษาจิตแพทย์นอกจากจะช่วยรับฟังและให้คำปรึกษาที่ถูกต้องแล้ว ยังสามารถจ่ายยาเพื่อบรรเทาอาการให้แก่ผู้ที่มีปัญหาได้อีกด้วย

ปรึกษาจิตแพทย์ที่ไหนดี

ในปัจจุบันสามารถเข้ารับคำปรึกษาด้านสุขภาพจิตได้หลายช่องทาง ดังต่อไปนี้

โรงพยาบาลเอกชนเฉพาะทางด้านจิตเวช

โรงพยาบาลเอกชนเฉพาะทางด้านจิตเวชให้บริการด้านสุขภาพจิตและจิตเวชโดยตรง ตั้งแต่การประเมินอาการ การรักษา ไปจนถึงการติดตามอาการอย่างต่อเนื่อง ผู้รับบริการสามารถนัดหมายล่วงหน้าและเลือกช่วงเวลาที่สะดวกได้ตามระบบของแต่ละโรงพยาบาล อีกทั้งยังมีสภาพแวดล้อมที่ออกแบบให้เหมาะกับการดูแลด้านสุขภาพจิต ช่วยให้ผู้รับบริการรู้สึกเป็นส่วนตัวและผ่อนคลายมากขึ้นระหว่างเข้ารับบริการ

โรงพยาบาลเอกชน

โรงพยาบาลเอกชนหลายแห่งมีแผนกหรือคลินิกจิตเวช สามารถนัดหมายเพื่อพบจิตแพทย์ตามวันและเวลาที่เปิดให้บริการ เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการความสะดวกในการนัดหมายและการเดินทาง ทั้งนี้ค่าบริการและขั้นตอนการเข้ารับบริการอาจแตกต่างกันไปในแต่ละโรงพยาบาล

โรงพยาบาลรัฐ

โรงพยาบาลรัฐหลายแห่งมีบริการด้านจิตเวชเช่นกัน เนื่องจากมีผู้มารับบริการจำนวนมาก บางแห่งอาจต้องรอคิวนานหรือนัดหมายล่วงหน้า และอาจมีขั้นตอนการรับบัตรคิวตามระบบของโรงพยาบาล ผู้ที่ต้องการเข้ารับบริการจึงควรสอบถามรายละเอียดและตรวจสอบขั้นตอนกับโรงพยาบาลก่อน เพื่อวางแผนการเดินทางและเตรียมเอกสารให้เรียบร้อย

ปรึกษาจิตแพทย์ออนไลน์

ปัจจุบันโรงพยาบาลและคลินิกบางแห่งมีบริการปรึกษาจิตแพทย์ออนไลน์ สำหรับผู้ที่ไม่สะดวกเดินทางหรืออยากเริ่มพูดคุยกับจิตแพทย์จากที่บ้าน ทั้งนี้ หากจำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติมหรือได้รับการดูแลที่สถานพยาบาล แพทย์จะแนะนำให้เข้ารับบริการที่โรงพยาบาลโดยตรง

วิธีการเตรียมตัวเมื่อต้องมาพบจิตแพทย์

ก่อนมาพบจิตแพทย์ควรเตรียมข้อมูลดังนี้

• อาการและระยะเวลาที่เกิดขึ้น เช่น อาการที่กังวล เริ่มเป็นเมื่อไหร่ และเป็นบ่อยแค่ไหน
• ปัจจัยหรือเหตุการณ์ที่อาจเกี่ยวข้อง เช่น ความเครียดจากการทำงาน การเรียน หรือความสัมพันธ์
• ผลกระทบต่อการใช้ชีวิต เช่น การนอน การรับประทานอาหาร การทำงาน หรือการใช้ชีวิตประจำวัน
• ประวัติการรักษาและยาที่ใช้อยู่ หากมี รวมถึงคำถามหรือประเด็นที่ต้องการปรึกษาแพทย์

หากผู้ป่วยปฏิเสธการพบจิตแพทย์ควรทำอย่างไร

หากคนใกล้ตัวมีอาการที่น่าเป็นห่วงแต่ยังไม่ต้องการพบจิตแพทย์ ควรพูดคุยด้วยความเข้าใจและหลีกเลี่ยงการกดดัน โดยสามารถปฏิบัติได้ดังนี้

• หลีกเลี่ยงการตำหนิหรือตัดสิน ควรใช้คำพูดที่ไม่ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกถูกตีตราหรือถูกมองในแง่ลบ
• พูดคุยจากอาการที่สังเกตเห็น เช่น นอนไม่หลับ เครียด หรืออารมณ์เปลี่ยนแปลง แทนการสรุปว่าเป็นโรคทางจิตเวช
• รับฟังและให้เวลาในการตัดสินใจ เปิดโอกาสให้ผู้ป่วยพูดถึงความรู้สึกและสิ่งที่กังวล โดยไม่บังคับให้เข้ารับการรักษา
• หากมีความเสี่ยงต่อการทำร้ายตนเองหรือผู้อื่น หรือไม่สามารถดูแลความปลอดภัยของตนเองได้ ควรขอความช่วยเหลือจากบุคลากรทางการแพทย์หรือหน่วยฉุกเฉินโดยเร็ว และไม่ควรปล่อยให้อยู่ตามลำพัง

ผลกระทบต่อการใช้ชีวิต หากไม่รับการรักษา

เมื่อปัญหาสุขภาพจิตยังคงส่งผลต่อความรู้สึกและการใช้ชีวิตเป็นเวลานาน แต่ไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม อาจทำให้การใช้ชีวิตในด้านต่าง ๆ เปลี่ยนแปลงไป เช่น

• การเรียนและการทำงาน ขาดสมาธิ ทำงานไม่เสร็จตามที่ต้องการ หรือขาดงานและขาดเรียน
• การนอนและการรับประทานอาหาร นอนไม่หลับ นอนมากเกินไป เบื่ออาหาร หรือรับประทานอาหารมากกว่าปกติ
• การดูแลตัวเอง ไม่ใส่ใจสุขอนามัย การแต่งตัว หรือกิจวัตรประจำวันที่เคยทำเป็นประจำ
• ความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง ไม่อยากพบปะผู้คน เก็บตัว หรือมีความขัดแย้งกับคนในครอบครัวและคนใกล้ชิด
• การควบคุมอารมณ์และพฤติกรรม หงุดหงิดง่าย อารมณ์เปลี่ยนแปลงมาก หรือมีพฤติกรรมที่แตกต่างจากเดิม
• สุขภาพกาย อาจมีอาการทางกายร่วมด้วย เช่น ปวดศีรษะ ใจสั่น อ่อนเพลีย หรือมีอาการปวดเมื่อยโดยไม่ทราบสาเหตุชัดเจน
• ความปลอดภัยของตนเอง ในบางกรณีอาจมีความคิดทำร้ายตนเองหรือไม่ต้องการมีชีวิตอยู่ ซึ่งควรได้รับการประเมินและดูแลจากแพทย์โดยเร็ว

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ความเครียดจากการทำงาน สามารถไปพบจิตแพทย์ได้หรือไม่

สามารถไปพบได้ หากความเครียดนั้นสะสมจนทำให้เกิดภาวะหมดไฟ (Burnout) ส่งผลให้นอนไม่หลับ หงุดหงิดง่าย หรือประสิทธิภาพการทำงานลดลง การปรึกษาจิตแพทย์จะช่วยให้คุณได้ระบายความรู้สึก และได้รับคำแนะนำในการจัดการอารมณ์อย่างถูกวิธี

การพบจิตแพทย์หมายความว่าเป็นโรคจิตเภทหรือไม่

ไม่เสมอไป การพบจิตแพทย์ไม่ได้หมายความว่าเป็นโรคจิตเภท เนื่องจากปัญหาสุขภาพจิตมีหลายรูปแบบ เช่น ภาวะซึมเศร้า โรค ADHD โรควิตกกังวล โรคไบโพลาร์ โรคเครียด หรือโรคแพนิค เป็นต้น การประเมินโดยจิตแพทย์จะช่วยพิจารณาจากอาการและผลกระทบที่เกิดขึ้น เพื่อวางแนวทางดูแลที่เหมาะสม

หากสงสัยว่าเป็นโรคซึมเศร้า ควรทำอย่างไรเป็นอันดับแรก

หากมีอาการโรคซึมเศร้า เช่น รู้สึกหดหู่ ว่างเปล่า หรือหมดความสนใจในสิ่งที่เคยชอบติดต่อกันนานเกิน 2 สัปดาห์ ควรรีบนัดหมายจิตแพทย์ เพื่อรับการประเมินและวางแผนการรักษา ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้หรือซื้อยามารับประทานเอง

การพบจิตแพทย์ ข้อมูลจะถูกเก็บเป็นความลับหรือไม่

ข้อมูลทุกอย่างที่พูดคุยในห้องตรวจและประวัติการรักษา จะถูกเก็บเป็นความลับสูงสุดตามจรรยาบรรณทางการแพทย์ และสิทธิผู้ป่วย โดยจะไม่ถูกเปิดเผยหากไม่ได้รับความยินยอมจากตัวผู้ป่วยเอง

ปรึกษาจิตแพทย์ที่โรงพยาบาลแบงค็อก เมนทัล เฮลท์

โรงพยาบาลแบงค็อก เมนทัล เฮลท์ (BMHH) โรงพยาบาลจิตเวชในเครือโรงพยาบาลเวชธานี มีทีมแพทย์เฉพาะทางในการดูแลด้านจิตใจโดยเฉพาะ ดูแลและวางแผนรักษาเฉพาะบุคคล อยู่เคียงข้างผู้ป่วยและครอบครัวให้ผ่านช่วงเวลาที่ยากลำบากไปด้วยกัน 

นัดหมายเข้าพบจิตแพทย์และสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่

โทรศัพท์: 02-589-1889
LINE Official Account: @bmhh
Location: https://maps.app.goo.gl/MCKXwQMK1mCshWKdA